સૂર્ય મેષ રાશિમાં ઉચ્ચ્નો અને તુલા રાશિમાં નિચનો હોય છે.

ચંદ્ર વૃષભ રાશિમાં ઉચ્ચનો અને વૃશ્ચિક રાશિમાં નીચનો હોય છે.

મંગળ મકર રાશિમાં ઉચ્ચનો અને કર્ક રાશિમાં નીચનો હોય છે.

બુધ કન્યા રાશિમાં ઉચ્ચનો અને મીન રાશિમાં નીચનો હોય છે.

ગુરૂ કર્ક રાશિમાં ઉચ્ચનો અને મકર રાશિમાં નીચનો હોય છે.

શુક્ર મીન રાશિમાં ઉચ્ચનો અને કન્યા રાશિમાં નીચનો હોય છે.

શનિ તુલા રાશિમાં ઉચ્ચનો અને મેષ રાશિમાં નીચનો હોય છે.

રાહુ મિથુન અથવા વૃષભમાં ઉચ્ચનો અને ધન રાશિમાં નીચનો હોય છે.

કેતુ ધન અથવા વૃશ્ચિકમાં ઉચ્ચનો અને મિથુન અથવા વૃષભમાં નીચનો હોય છે.

જન્મકુંડળીના બાર ભાવોને, વિભાજિત કરી એનાં નીચે મુજબ નામ આપ્યાં છે.

કેન્દ્ર :- પ્રથમ, ચતુર્થ, સપ્તમ અને દશમ ભાવને કેન્દ્ર કહે છે.

પણફર :- દ્વિતીય, પંચમ, અષ્ટમ અને એકાદશ ભાવને પણફર કહે છે.

આપોકિલમ :- તૄતિય, ષષ્ઠ, નવમ અને દ્વાદશ ભાવને આપોકિલમ કહે છે.

ત્રિકોણ :- પંચમ અને નવમ ભાવને ત્રિકોણ કહે છે.

મારક :- દ્વિતીય અને સપ્તમ ભાવને મારક કહે છે.

પ્રથમ ભાવ :  

એને લગ્ન, તનુ, વપુ, અંગ, ઉદય, આત્મા, કેન્દ્ર એ પ્રથમ ભાવ કહે છે. પ્રથમ ભાવ દ્વારા જાતકનાં સ્વરૂપ, જાતિ, આયુ, આકૃતિ, વિવેક, શીલ, સુખદુઃખ અને શીર્ષની બાબતમાં વિચારાય છે.

આ ભાવનો કારક સૂર્ય છે. એમાં મિથુન, કન્યા તથા કુંભમાંથી કોઇ રાશિ હોય તો તે બળવાન મનાય છે. લગ્નેશની સ્થિતિ અને બલાબલ પ્રમાણે જાતકની ઉન્નતિ, અવનતિ અને કાર્યકુશળતા વિષે જાણી શકાય છે.

દ્વિતિય ભાવ : 

એને ધન, અર્થ, કોશ, વિષ, દ્રવ્ય, કુટુંબ, સ્વ, પણફર અથવા દ્વિતિય ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક ગુરુ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકનાં સ્વર, સૌંદર્ય, આંખ, નાક, કાન, ગાયન, પ્રેમ, કુળ, મિત્ર, સત્યવાદિતા, સુખોપભોગ, બંધન, ક્રય – વિક્રય, સુવર્ણ, ચાંદી, મણિ, રત્ન આદિ સંચિત દ્રવ્ય પર વિચાર થાય છે.

તૃતિય ભાવ : 

એને સહજ, પરાક્રમ, ભ્રાતૃ, ઉપચય, દુશ્વિક્ય, આપોકિલમ તથા તૃતિય ભાવ કહે છે. એનો કારક મંગળ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકનાં પરાક્રમ, કર્મ, સાહસ, ધૈર્ય, શૌર્ય, સહોદર, નોકર, ચાકર, યોગાભ્યાસ, શ્વાસ, દમ, ક્ષય આદિ રોગો સંબંધી વિચાર થાય છે.

ચતુર્થ ભાવ : 

એને સુહ્રદ, સુખ, ગ્રહ, તુર્ય, હિબુક, વાહન, યાન, નીર, અમ્બુ, બન્ધુ, પાતાળ, કેન્દ્ર અથવા ચતુર્થ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક ચંદ્ર છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકનાં સુખ, ગૃહ, ગ્રામ, સંપત્તિ, મકાન, બાગબગીચા, ચાર પગવાળાં પ્રાણી, માતાનું સુખ, અંતઃકરણ, દયા, ઉદારતા, છળ, કપટ, નિઘિ, લીવર અને પેટના રોગ સંબંધી વિચાર થાય છે.

પંચમ ભાવ : 

એને પુત્ર, સુત, તનુજ, બુદ્ધિ, વિધા, આત્મજ, વાણી, પણફર, ત્રિકોણ અથવા પંચમ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક ગુરુ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકની બુદ્ધિ, વિધા, વિનય, નીનિ, દેવભક્તિ, પ્રબન્ધ, વ્યવસ્થા, આકસ્મિક ધનપ્રાપ્તિ, નોકરી, પરિશ્રમનો યશ, સંતાનસુખ, મૂત્રપિણ્ડ, બસ્તિ, ગર્ભાશય વગેરે સબંધી વિચારાય છે.

ષષ્ઠ ભાવ : 

એને રિપુ, દ્વેષ, શત્રુ, વૈરી, ક્ષત, રોગ, નષ્ટ, ત્રિક, ઉપચય, આપોકિલમ અથવા ષષ્ઠ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક મંગળ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકનાં શત્રુ, ચિંતા, સંદેહ, જાગીર, મોસાળ પક્ષ, યશ, પીડા, ગુદાસ્થાન, રોગ સંબંધી વિચારાય છે.

સપ્તમ ભાવ : 

એને જાયા, સ્ત્રી, મદન, કામ, સૌભાગ્ય, ધુત, કેન્દ્ર અથવા સપ્તમ ભાવ કહે છે. એનો કારક શુક્ર છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકની સ્ત્રી, કામેચ્છા, મૃત્યુ, સહવાસ, વિવાદ, સ્વાસ્થ્ય, ગુહ્યાંગ, વ્યવસાય, કલહ અને જાતીય રોગો વિષે વિચારાય છે. આ ભાવમાં વૃશ્વિક રાશિ હોય તો તે બળવતર થાય છે.

અષ્ટમ ભાવ : 

એને આયુ, ત્રિકૂ, રન્ધ્ર, જીવન, ચતુરસ, પણફર અથવા અષ્ટમ ભાવ કહેવાય છે. આ ભાવનો કારક શનિ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકના આયુ, જીવન, મૃત્યુ, મૃત્યુનાં કારણ, વ્યાધિ, માનસિક ચિંતા, અસત્ય, સમુદ્રયાત્રા, સંકટ, લિંગ, યોનિ, અંડકોષ આદિના રોગ વિષે વિચારય છે.

નવમ ભાવ :  

એને ધર્મ, પુણ્ય, ભાગ્ય, ત્રિકોણ તથા નવમ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક ગુરૂ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકનાં તપ, શીલ, ધર્મ, વિધા, પ્રવાસ, તિર્થયાત્રા, દાન, માનસિક વૄત્તિ, ભાગ્યોદય, જ્ઞાન વિષે વિચારાય છે.

દશમ ભાવ : 

એને વ્યોમ, ગગન, નભ, રવ, મઘ, આસ્પદ, માન, આજ્ઞા, વ્યાપાર, કેન્દ્ર તથા દશમ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક બુધ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકના પરાક્રમ, અધિકાર, એશ્વર્ય, યશ, નેતૃત્વ, પ્રભુતા, પ્રતિષ્ઠા, રાજ્ય, નોકરી, વ્યવસાય અને પિતૃસુખ સંબંધી વિચારાય છે.

આ ભાવમાં મેષ, સિંહ, વૃષભ અને મકર રાશિનો પૂર્વાર્ધ અને ધન રાશિનો ઉત્તરાર્ધ એને બળવાન બનાવે છે.

એકાદશ ભાવ : 

એને લાભ, આયુ, ઉત્તમ, ઉપચય, પણફર તથા એકાદશ ભાવ કહે છે. આ ભાવનો કારક ગુરુ છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકની સંપત્તિ, એશ્વર્ય, માંગલિક કાર્ય, વાહન, રત્ન, સંપત્તિની પ્રાપ્તિ સંબંધી વિચારાય છે.

દ્વાદશ ભાવ : 

એને વ્યય, પ્રાન્ત્ય, ત્રિક, રિષ્કૃ, અન્તિય અથવા દ્વાદશ ભાવ કહે છે.

આ ભાવ દ્વારા જાતકની હાનિ, વ્યય, દંડ, વ્યસન, રોગ, દાન, બાહ્ય સંબંધો વગેરે સંબંધી વિચારાય છે.

JAI MATAJI

ASTROLOGY GUIDANCE & ANY LIFE PROBLEM SOLUTION PROPERLLY BY VAIDIK ASTROLOGY ..

FREE PREDICTION & VASTU CONSULTANT

PLZ CALL ME  ON +91 9930659965

જન્મકુંડલી એ જાતકના જન્મદિવસ, સમય અને સ્થળના, સમયના સંદર્ભમાં બનાવેલો આકાશનો નક્શો છે. આકાશમંડળના રાશિચક્રમાં પરિભ્રમણ કરતાં ગ્રહોની ચોક્કસ સ્થિતિનો એ નિર્દેશ કરે છે. ૩૬૦ અંશના રાશિચક્રના ત્રીસ અંશોમાં સરખા બાર ભાગ પાડી બાર રાશિ દર્શાવવામાં આવે છે. આવા પ્રત્યેક ભાગને સ્થાન, ભુવન કે ભાવ કહેવામાં આવે છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર એ ભાવફળ, રાશિફળ અને ગ્રહફળના પરસ્પર સંબંધ અને સમન્વય પર અંતરસ્ફૂરણાથી કરેલું ભવિષ્યકથન છે.

જન્મકુંડળીમાં ભાવ નિશ્ચિત રહે છે. રાશિનો અંક આપવામાં આવે છે અને ગ્રહનો આધ અક્ષર ભાવમાં લખવામાં આવે છે. પ્રથમ ભાવને લગ્ન કહે છે.

લગ્ન એટલે જન્મસ્થળે, જન્મસમયે, પુર્વ દિશામાં આકાશમાં ઉદિત થતી જે રાશિ હોય તે.

જન્મકુંડળીના ભાવને ડાબી બાજુથી ગણવામાં આવે છે. ( ઘડીયાળના ઊંધા કાંટાની જેમ ) એટલે ૨૪ કલાકમાં દરેક સ્થળે પૂર્વ દિશામાં રાશિચક્રનો એક ભાવ આવતો જાય છે. આમ સરેરાશ બે કલાકે જન્મલગ્નની રાશિ બદલાતી જાય. સવારે સૂર્યોદય વખતે જન્મ હોય તો સૂર્ય (પૂર્વમાં) પહેલા ભાવમાં (લગ્નમાં) આવશે. ચોથો ભાવ તે દક્ષિણ દિશા, સાતમો ભાવ એ પશ્ચિમ દિશા અને દશમો ભાવ એ ઉત્તર દિશા છે. અથવા માથા પરનું આકાશ (meridian) છે. બપોરે સાડાબારે જન્મ હોયતો દશમા ભાવમાં અને મધ્ય રાત્રિએ જન્મ હોય તો સૂર્ય ચોથા ભાવમાં હોય છે. સવારથી મધ્યાહન સુધી સૂર્ય ૧ થી ૧૦ ભાવમાં, મધ્યાિહનથી સૂર્યાસ્ત સુધી ૧૦ થી ૭ ભાવમાં, સૂર્યાસ્તથી મધ્યરાત્રિ સુધી ૭ થી ૪ ભાવમાં અને મધ્યરાત્રિથી સૂર્યોદય સુધી ૪ થી ૧ ભાવમાં રહે છે. આમ સૂર્ય ક્યા ભાવમાં રહ્યો છે તે ઉપરથી જન્મના સમયને કુંડળી જોતાં જ કહી શકાય.

જ્યોતિષશાસ્ત્ર પુનર્જન્મમાં માને છે, એટલે જન્મકુંડળી એ ખરેખર તો જાતકના પૂર્વજન્મનાં સંચિત પાપ-પુણ્યનું સરવૈયું છે. ભૃગુૠષિ તો એમ માને છે કે વ્યક્તિ એના પાછલા સાત જન્મનાં પાપ અને પુણ્યનું ફળ પ્રત્યેક જન્મમાં ભોગવે છે. એક જન્મનાં અધૂરાં કાર્યો બીજા જન્મમાં આગળ ધપાવે છે.

જન્મકુંડળીના બાર ભાવોનાં નામ નીચે પ્રમાણે છે 

(૧) તનુ (૨) ધન (૩) સહજ (૪) સુહ્રદ (૫) પુત્ર (૬) રિપુ (૭) જાયા (૮) આયુ (૯) ધર્મ (૧૦) કર્મ (૧૧) લાભ (૧૨) વ્યય.

navagraha(૧) સૂર્ય :- પુરુષ જાતિ, રક્તવર્ણ, સ્થિર, પિત્તપ્રકૃતિ અને પૂર્વ દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. સૂર્ય એ આત્મા, આરોગ્ય, સ્વભાવ, રાજ્ય અને દેવાલયોનો સૂચક છે. તેના દેવતા અગ્નિ અને ઋતુ ગ્રીષ્મ છે. સૂર્યથી શારીરિક રોગ, મંદાગ્નિ, માનસિક રોગ, નેત્રવિકાર, અપમાન, કલહ આદિનો વિચાર થાય છે. કરોડરજ્જુ, સ્નાયુ, નેત્ર વગેરે પર એનો પ્રભાવ છે. એના દ્વારા પિતાસંબંધી વિચારાય છે. સૂર્યને પાપગ્રહ માનવામાં આવ્યો છે.

(૨) ચંદ્ર :- સ્ત્રી જાતિ, શ્વેતવર્ણ, ચંચળ, જલીય પ્રકૃતિ અને વાયવ્ય દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. ચંદ્ર એ મન, ચિત્તવૃત્તિ, સ્વાસ્થ્ય, સંપત્તિ, અનુગ્રહ અને માતૃસુખનો કારક છે. એના દેવતા જળ અને ઋતુ વર્ષા છે. ચંદ્રથી જલીયરોગ કફ, પાંડુ રોગ, માનસિક રોગ, ઉદર તથા મસ્તકનો વિચાર થાય છે. વદ છઠથી સુદ દસમ સુથીન ક્ષીણ ચંદ્ર પાપગ્રહ મનાય છે. અન્ય તિથિઓમાં એ શુભ મનાય છે. શુભ ચંદ્ર ચતુર્થ ભાવમાં સંપૂર્ણ ફળ આપે છે.

(૩) મંગળ :- પુરુષ જાતિ, રક્તવર્ણ, ઉગ્ર, પિત્તપ્રકૃતિ, અગ્નિ તત્ત્વ અને દક્ષિણ દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. મંગળ એ  શક્તિદાતા  ગ્રહ  છે.  રક્તકારક,  ધૈર્ય,  પરાક્રમ  અને ભાઈ – બહેન  સંબંધોનો કર્તા છે.  મંગળ એ ઉત્તેજના, તૃષ્ણા અને દુઃખ આપનાર ગ્રહ છે. એને પાપગ્રહ માનવામાં આવે છે.

(૪) બુધ :- નપુસક જાતિ, શ્યામવર્ણ, સોમ્ય પ્રકૃતિ અને ઉત્તર દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. ત્રિદોષનો કારક અને પૃથ્વી તત્ત્વવાળો ગ્રહ છે. બુધ એ જ્યોતિષ, ચિકિત્સા, લલિતકલા, વ્યવસાય અને ચોથા અને દસમા સ્થાનનો કારક છે. બુધ દ્વારા ગુપ્ત રોગ, વાત રોગ, શ્વેત કોઢ, મૂંગાપણું, ચિત્તભ્રમ, વિવેક, જીભ અને તાળવાનો વિચાર થાય છે. બુધ શુભ ગ્રહ સાથે શુભ અને પાપગ્રહ સાથે અશુભ છે. એના દેવતા વિષ્ણુ છે અને એ એકલો શુભ છે.

(૫) ગુરુ :- પુરુષ જાતિ, પિત્તવર્ણ, મૃદુ પ્રકૃતિ અને ઈશાન દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. ગુરુના દેવતા ઈન્દ્ર છે. અને ઋતુ હેમંત છે. આકાશ તત્ત્વોવાળો આ ગ્રહ હ્રદયની શક્તિનો કારક છે. ગુરુ દ્વારા સોજા, ગુલ્મ વગેરે રોગ, ગૃહ, વિધા, પુત્ર, પૌત્ર આદિનો વિચાર થાય છે. ગુરુ એ શુભ ગ્રહ છે. અને પારલૌકિક અને આધ્યાત્મિક સુખોનો કારક છે.

(૬) શુક્ર :- સ્ત્રી જાતિ, શ્યામ-ગૌર વર્ણ, વિલાસી પ્રકૃતિ, જલીય તત્ત્વ અને અગ્નિ દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે શુક્રના દેવ ઈન્દ્રાણી છે. ઋતુ વસંત છે. શુક્ર એ કાવ્ય-સંગીત, વૈભવ, વિલાસ, આંખ, સ્ત્રી, કામેચ્છા અને વીર્યનો કારક છે. શુક્રને શુભ ગ્રહ માનવામાં આવ્યો છે અને એના દ્વારા સાંસારિક સુખોનો વિચાર કરવામાં આવે છે.

(૭) શનિ :- નપુંસક જાતિ, કૃષ્ણવર્ણ, વાયુ તત્ત્વ અને પશ્ચિમ દિશાનો સ્વામી છે. એ તીક્ષ્ણ પ્રકૃતિનો અને સંકટોનો કારક છે. શનિ, આયુ, બળ, પ્રભુતા, વિપત્તિ, યોગ, મોક્ષ, વિદેશી ભાષા વગેરેનો કારક છે. ક્રૂર અને પાપગ્રહ હોવા છતાં કસોટી પછી વ્યક્તિને સાત્ત્વિક અને તત્ત્વજ્ઞાની બનાવી દે છે.

(૮) રાહુ :- કૃષ્ણવર્ણ, વાયુ તત્ત્વ અને દક્ષિણ દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. રાહુ એ ક્રૂર અને પાપગ્રહ છે. છળ, કપટ અને કષ્ટોનો કારક છે. જે સ્થાનમાં હોય એના શુભ તત્ત્વને ઘટાડે છે.

(૯) કેતુ :- કૃષ્ણવર્ણ અને ક્રૂરતાનો ધોતક છે. એ ઉત્તર દિશાનો અધિષ્ઠાતા છે. કેતુ દ્વારા હાથ અને પગોના રોગ, ભૂખતરસ અને ચર્મરોગનો વિચાર થાય છે. કેતુ એ કષ્ટ, ભય અને અભાવનો કારક છે. ક્રૂર ગ્રહ છતાં કેટલીક વાર શુભ ફળ આપે છે. અને રહસ્ય અને આધ્યાત્મિકતાના માર્ગે વ્યક્તિને વાળે છે.

રાશિઓના સ્વામી અને રશિશ્વર નીચે મુજબ છેઃ

મંગળ    –  મેષ અને વૃશ્વિક રાશિનો સ્વામી છે.

શુક્ર         – વૃષભ અને તુલા રાશિનો સ્વામી છે.

બુધ      –  મિથુન અને કન્યા રાશિનો સ્વામી છે.

ગુરુ           –  ધન અને મીન રાશિનો સ્વામી છે.

શનિ        –   મકર અને કુંભ રાશિનો સ્વામી છે.

સૂર્ય     –  સિંહ રાશિનો સ્વામી છે.

ચંદ્ર     –  કર્ક રાશિનો સ્વામી છે.

દરેક ગ્રહ જે જે રાશિનો સ્વામી, અધિપતિ કે રાશીશ્વર હોય તે તે રાશિમાં સ્વગ્રહી છે.

સૂર્ય એક રાશિમાં એક માસ; ચંદ્ર સવા બે દિવસ, મંગળ દોઢ મહિનો, બુધ પોણો મહિનો, ગુરુ તેર મહિના, શુક્ર પોણો મહિનો, શનિ અઢી વર્ષ; રાહુ દોઢ વર્ષ અને કેતુ દોઢ વર્ષ રહે છે.

(૧) મેષ રાશિ

– પુરુષ જાતિ, લાલ રંગ, નિસ્તેજ, ક્ષત્રિય વર્ણ અને પૂર્વ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. ચર સંજ્ઞક, અગ્નિતત્ત્વ, પિત્ત પ્રકૃત્તિ અને અલ્પ સંતતિવાળી રશિ છે. મેષ રાશિવાળા જાતક અહંકારી, જિદ્દી, સાહ્સી, મહત્વકાંક્ષી અને નેતૃત્વ શક્તિવાળા હોય છે. આ રાશિ દ્વારા મસ્તકનો વિચાર થાય છે. સેનાપતિ, સૈનિકો, નેતાઓ આ રાશિમાં આવે છે.

(૨) વૃષભ રાશિ

– સ્ત્રી જાતિ, શ્વેતગૌર વર્ણ, કાંતિમાન, વૈશ્યવર્ણ, અને દક્ષિણ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. ભૂમિતત્ત્વ, સ્થિર સંજ્ઞક, શિથિલ શરીરવાળી અને શુભકારક છે. આ રાશિના જાતકો વૈભવ અને વિલાસપ્રિય હોય છે. આત્મકેન્દ્રી હોવા છતાં દક્ષ અને વ્યાવહારિક હોય છે. આ રાશિ દ્વારા મુખ અને કપોલોને વિચાર થાય છે. સમૃદ્ધ કિસાનો, ફળફુલનો ઉધોગ કરનારા આ રાશિમાં આવે છે.

(૩) મિથુન રાશિ – પુરુષ જાતિ, હારિતવર્ણ, સ્વરૂપવાન, શૂદ્રવર્ણ અને પશ્ચિમ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. વાયુતત્ત્વ, દ્રિસ્વભાવ અને મધ્યમ સંતતિવાળી છે. આ રાશિના જાતકો લલિતકલાસંપન્ન, વાકચતુર, વિદ્વાન અને ગ્રંથકારો હોય છે. આ રાશિ દ્વારા શરીરના ખભા અને બાહુઓનો વિચાર થાય છે. લેખકો, પ્રોફેસરો, વક્તાઓ, ધુતજ્ઞ અને કારકુનો આ રાશિમાં આવે છે.

(૪) કર્ક રશિ – સ્ત્રી જાતિ, ગૌરવર્ણ, મોહક, વિપ્રવર્ણ અને ઉત્તર દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. જલતત્ત્વ અને ચરસંજ્ઞક, સૌમ્ય અને બહુ સંતતિવાળી આ રાશિ છે. આ રાશિના જાતકો અભિનયકળાસંપન્ન, વિધાભિરુચિવાળા, લલિતકલાપ્રેમી, વત્સલ અને વિલાસપ્રિય હોય છે. આ રાશિ દ્વારા વક્ષઃસ્થળ અને ગુર્દાનો વિચાર થાય છે, જળ્સંપત્તિનો વ્યાપાર કરનાર, નાવિકો અને વહાણવટીઓનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે.

(૫) સિંહ રાશિ –પુરુષ જાતિ, ગૌર – કેસરી વર્ણ, આકર્ષક, ક્ષત્રિય વર્ણ અને પુર્વ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. પિત્ત પ્રકૃતિ અને અગ્નિતત્ત્વ, પુષ્ટ શરીર, વિશાળ સ્કંધ અને તેજસ્વી સ્વભાવની આ રાશિ અલ્પ સંતતિવાળી છે. ઉદાર અને સ્વાતંત્ર્યપ્રિય છે. અમલદાર, રાજનીતિજ્ઞો, સેનાનીઓનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે. આ રાશિ દ્વારા હ્ર્દયનો વિચાર થાય છે.

(૬) કન્યા રાશિ – સ્ત્રી જાતિ, પિત્તશ્યામ વર્ણ, દ્વિસ્વભાવ, વૈશ્યવર્ણ અને દક્ષિણ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. વાયુ અને શીત પ્રકૃતિવાળી પૃથ્વી તત્ત્વની આ રાશિ અલ્પ સંતતિવાળી છે. શાંત કુનેહબાજ, ચતુર અને ચકોર આ રાશિના જાતકો વાચાળ અને વિચારક હોય છે. આત્મસન્માન અને સ્વઉન્નતિ માટે વિશેષ પ્રયત્નશીલ હોય છે. સધારણ વ્યાપારી, જાસુસો, ખાણ અને પ્રકાશન સાથે સંબંધ ધરાવનાર અને કલાવન્ત લોકોનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે. આ રાશિ દ્વારા પેટનો વિચાર થાય છે.

(૭) તુલા રાશિ – પુરુષ જાતિ, શ્યામવર્ણ, ચરસંજ્ઞક, શૂદ્રવર્ણ અને પશ્ચિમ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. વાયુ તત્ત્વવાળી આ રાશિના જાતકો રસિક અને ચંચળ હોય છે. પરિવર્તનશીલ વિચારના આ જાતકો શાંત સ્વભાવના અને અલ્પ સંતતિવાન હોય છે. પર્યટકો, ન્યાયાલયમાં કામ કરનાર, ધીરધાર કરનારા લોકોનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે. આ રાશિ દ્વારા નાભિનાં નિચેનાં અંગોનો વિચાર થાય છે.

(૮)વૃશ્ચિક રાશિ – સ્ત્રી જાતિ, ધવલવર્ણ, સ્થિર સંજ્ઞક, બ્રાહ્મણવર્ણ અને ઉત્તર દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. જળતત્ત્વવાળી, તમોગુણી આ રાશિ બહુ સંતતિવાન છે. આ રાશિના જાતકો સ્પષ્ટવક્તા, હઠી, દ્રઢ્પ્રતિજ્ઞ અને દંભી હોય છે. આ રાશિ દ્વારા ગુહ્યાંગોનો વિચાર થાય છે. રસાયણશાસ્ત્રીઓ, ડોક્ટર, વૈધ, ભાંજગડિયા, રાજસેવક, કુટિલ અને કાવત્રાબાજ, વંચક, વિલાસી લોકોનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે.

(૯) ધન રાશિ – પુરુષ જાતિ, કેસરીવર્ણ દ્વિસ્વભાવ, ક્ષત્રિયવર્ણ અને પૂર્વ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. પિત્ત પ્રકૃત્તિ અને અગ્નિ તત્ત્વવાળી, આ રાશિ અલ્પ સંતતિવાળી છે. આ રાશિના જાતકો ગૌર અને ગર્વિષ્ઠ હોય છે. દ્‍ઢ, ન્યાયી અને અધિકારપ્રિય હોય છે. આ રાશિ દ્વારા પગના ઉપરનો ભાગ જંઘાઓનો વિચાર થાય છે. કાવ્યકર્મી, શિલ્પી, કર્મકાંડી, વ્યાયાંવીરો, અધિકરીઓ વગેરેનો સમાવેશ આ રાશિમાં થાય છે.

(૧૦) મકર રાશિ – સ્ત્રી જાતિ, ગૌરવર્ણ, ચરસંજ્ઞક, વૈશ્યવર્ણ અને દક્ષિણ દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. વાત પ્રકૃતિ અને પૃથ્વી તત્ત્વવાળી આ રાશિ અધિક સંતતિવાળી છે. આ રાશિના જાતકો વિચારશીલ, વ્યાવહરિક, ઉધમી, ધુની અને એકાંતપ્રિય હોય છે. આ રાશિ દ્વારા પગ ઘૂટણોનો વિચાર થાય છે. યંત્રઉધોગ કરનાર, સંગીતકારો, પ્રવાસીઓ, વન્ય પ્રાણીઓનો વ્યાપાર કરનાર, ખટપટિયાઓનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે.

(૧૧) કુંભ રાશિ – પુરુષ જાતિ, રક્ત-શ્યામ વર્ણના, શૂદ્રવર્ણ અને પશ્વિમી દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. સ્થિર અને વાયુતત્ત્વવાળી આ રાશિ મધ્યમ સંતતિવાળી હોય છે. આ રાશિના જાતકો ગૂઢ અને ગંભીર વિચારના, તત્ત્વજ્ઞાની અને જીવનના સ્વતંત્ર અભિગમવાળા હોય છે. શાન્ત, સાત્ત્વિક, ધાર્મિક અને નાવીન્યના પ્રેમી આ રાશિના જાતકો હોય છે. આ રાશિ દ્વારા પેટનાં અવયવોનો વિચાર થાય છે. વકીલો, પ્રોફેસરો, વિધુત વ્યાપારીઓ, આવિષ્કારકો, ધીરધાર કરનાર અને મૂડીપતિઓનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે.

(૧૨)મીન રાશિ – સ્ત્રી જાતિ ગૌરવર્ણ દ્વિસ્વભાવ, વિપ્રવર્ણ અને ઉત્તર દિશાની અધિષ્ઠાત્રી છે. સત્ત્વગુણી અને જળતત્વવાળી આ રાશિ બહુ સંતતિપ્રધાન હોય છે. આ રાશિના જાતકો વિનમ્ર છતાં જાગૃત, ઉદાર છતાં ગણતરીબાજ, પરિવર્તનશીલ છતાં શિસ્તપ્રિય; વ્યવહાર અને વર્તનમાં ચપળ હોય છે. આ રાશિ દ્વારા પગનો વિચાર થાય છે. સમુદ્રપ્રિય, સાગરસફરી, જળતત્ત્વોનો ક્રયવિક્રય કરનાર, યાત્રા-પ્રવાસના આયોજકો હોય છે. મહાન કલાકારો, શિલ્પીઓ, નાટ્યકરો અને રાજપ્રમુખો જેવી પ્રતિભાવાન વ્યક્તિઓનો આ રાશિમાં સમાવેશ થાય છે.

મેષ; કર્ક; તુલા અને મકરને ચર રાશિ કહે છે.

વૃષભ; સિંહ; વૃશ્વિક અને કુંભને સ્થિર રાશિ કહે છે.

મિથુન; કન્યા; ધન અને મીનને દ્વિસ્વભાવ રાશિ કહે છે.